menu

Het werken met dieren voor wetenschappelijk onderzoek vraagt morele verplichtingen. Daarom hanteert de UvA een aantal strikte uitgangspunten, gebaseerd op de zogenoemde 3 V’s: vervangen, verminderen en verfijnen.

Onze uitgangspunten:

  • Kies voor alternatieve onderzoeksmethoden zonder dieren als dat kan.
  • Als er geen alternatieven zijn, zet dan zo min mogelijk dieren in.
  • De dieren dienen optimaal verzorgd te worden en zo min mogelijk ongemak te ervaren.

Onmisbaar

Aan het Swammerdam Institute for Life Sciences (SILS) wordt biomedisch en neurobiologisch onderzoek gedaan. We doen dit om ziekten beter te leren begrijpen. Zodat we betere behandelingen kunnen ontwikkelen, of mogelijk zelfs ziekten kunnen voorkomen. Voor dit onderzoek zetten we tal van methoden in, zoals computersimulaties, geavanceerde beeldvormingstechnieken en onderzoek met humaan hersenweefsel of aan gekweekte cellen, weefsels of mini-orgaantjes (‘organoïden’). Toch is onderzoek met levende dieren nog onmisbaar.

Dit geldt bijvoorbeeld voor een deel van het onderzoek aan de hersenen, de afweer of naar kanker. Het gaat hierbij om zulke complexe systemen met zo veel interacties met andere organen en onderdelen van het levend organisme dat we dit (nog) niet in z’n volledigheid kunnen modelleren op computers en ook nog niet voldoende kunnen nabootsen in kweek-schaaltjes in het laboratorium. Onder strenge voorwaarden en maatregelen wordt daarom, waar het niet anders kan, voor bepaalde vragen, met proefdieren gewerkt.

Maatregelen

• Iedereen die binnen de universiteit met proefdieren werkt heeft zich aan de Nederlandse Wet op de Dierproeven te houden en mag pas na een grondige training, voorbereiding en toetsing aan de slag.

• Voor het geplande onderzoek vindt voorafgaand uitgebreide externe toetsing plaats door een Dier Experimentele Commissie (DEC) die afweegt of het belang van het onderzoek opweegt tegen het ongerief voor de dieren.

• Er is toezicht en begeleiding door een daartoe ingestelde Instantie voor Dierenwelzijn.

• Een dierproef kan niet plaatsvinden zonder een afgegeven vergunning van de Centrale Commissie Dierproeven (CCD), conform de Nederlandse Wet op de Dierproeven.

• Vergunningen worden alleen verleend als er echt geen alternatieven of andere onderzoeksmethoden voorhanden zijn om de wetenschappelijke vraag te beantwoorden én als het nut en de noodzaak van het onderzoek voldoende opwegen tegen het ongerief voor het dier.

Openheid

Net als de rest van de UvA onderschrijven we bij SILS het belang van open communicatie over ons onderzoek met proefdieren.

Proefdieren

Binnen SILS wordt gewerkt met muizen en ratten. Zoals hierboven uitgebreider beschreven, gebeurt dit pas na uitgebreide toetsing, grondige training van het betrokken personeel en met toezicht op het dierenwelzijn.

De aantallen kunnen hier gevonden worden; (https://www.nvwa.nl/onderwerpen/dierproeven-voor-onderzoek/jaaroverzicht-dierproeven-en-proefdieren-zo-doende). Hieronder vallen ook de gefokte dieren die uiteindelijk niet gebruikt worden in experimenten.

3V inspanningen

Een aantal concrete, recente innovaties laten verder zien hoe wij binnen SILS werken aan het vervangen, verminderen, verfijnen (de 3V’s) van dierproeven:

  • Binnen het Jacobs Lab wordt onderzoek gedaan naar de evolutie van het menselijk brein, en hieraan gerelateerd de complexe genetica van ziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Van oudsher was het maar beperkt mogelijk om ingewikkelde structuren zoals het brein te onderzoeken met behulp van losse celkweken in het lab. Tegenwoordig is een deel van dit vroegere proefdieronderzoek vervangen dankzij de ontwikkeling van gekweekte 3-dimensoniale celmodellen of zgn. ‘mini-breinen’.
  • In het Gut-Microbiome Interaction Lab wordt onderzoek gedaan naar de invloed van het microbioom in de darmen op onze gezondheid. Hier worden nu ook proefdieren vervangen door een deel van de vragen te bestuderen met zgn. ‘gut-on-a-chip’ technologie (3-dimensionale mini-darmen inclusief bacteriën en hun omgeving).
  • Het Institute for Chemical Neuroscience heeft van de Nederlandse overheid een Zwaartekrachtsubsidie ontvangen voor de ontwikkeling van een ‘hersenatlas’ van psychiatrische symptomen. Dankzij een unieke samenwerking met de Nederlandse Hersenbank zal onderzoek plaatsvinden met behulp van humaan hersenweefsel, wat een belangrijke, proefdiervrije aanvulling vormt op veel neurobiologische vragen en onderzoek rond humane hersenziekten.

Contact

Vragen over dieronderzoek aan de UvA of persverzoeken voor UvA-deskundigen die met dieronderzoek werken? Neem contact op met de UvA Persvoorlichting: persvoorlichting@uva.nl of 020 525 2695.