menu

Diverse ziekten worden veroorzaakt door snel delende ziekteverwekkers in ons lichaam. Voorbeelden zijn infecties met bacteriën en parasieten, maar ook kanker. Bij de zoektocht naar nieuwe medicijnen moeten we er voor zorgen dat de gezonde cellen van de mens niet geraakt worden. Dit is lastiger naarmate de ziekteverwekker meer overeenkomsten vertoont met de cellen van de mens.

Het internationale onderzoeksteam, waar Westerhoff en Bakker deel van uitmaakten, vond met hun nieuwe methode verschillen tussen de dodelijke parasiet Trypanosoma brucei, die slaapziekte veroorzaakt, en zijn menselijke gastheer. Zowel de parasiet als menselijke cellen moeten in een aantal stappen suiker afbreken om er energie uit te halen om in leven te blijven.

Machinepark

Hiervoor gebruiken beide een vrijwel identiek ’machinepark’. Vanwege deze gelijkenis zal een medicijn, dat deze machines minder hard laat werken, niet alleen de machines van de parasiet raken maar ook die in de menselijke cellen. Echter, beide machineparken hebben dan misschien wel dezelfde machines, maar elk van de twee heeft net een andere hoeveelheid machines voor specifieke onderdelen van de suikerafbraak en ze zijn iets aangepast om ze harder te laten werken. Hierdoor zijn er mogelijk andere zwakke plekken in het machinepark van de parasiet dan in dat van de mens.

Simulatie

Onderzoekers hebben de suikerafbraak in parasiet en bloedcellen van de mens met elkaar vergeleken door computermodellen te gebruiken, die de werking van beide ‘machineparken’ goed kunnen simuleren. Zo vonden ze een belangrijke verschil: als ze in de computer de machine die de opname van suiker regelt minder hard lieten werken, bleek dat de parasiet ineens veel langzamer energie ging maken, terwijl dit nauwelijks effect had voor de snelheid van de energieproductie in de menselijke bloedcellen.

Een medicijn dat de suikeropname verlaagt, zou dus alleen de parasiet zonder energie laten zitten en weinig bijeffecten geven. Bij een laboratoriumtest bleek dit inderdaad te kloppen: parasieten en menselijke bloedcellen werden bij elkaar gestopt en kregen een chemische stof toegediend die de suikeropname remt. Daarbij lukte het om alleen de parasieten te doden.

Deze resultaten laten zien dat op deze manier goedwerkende en veilige doelwitten voor medicijnen tegen ziekteverwekkers ontwikkeld kunnen worden. De volgende stap is om nu echte medicijnen te maken die parasieten op deze manier in het menselijk lichaam kunnen doden. Deze methode is ook toepasbaar op andere ziektes, zoals kanker.